Tìm hiểu ý nghĩa của tục nhuộm răng đen của người Việt xưa

Văn hóa Việt Nam

Tục nhuộm răng đen của người Việt kéo dài cho đến thế kỷ 20. Ở thời điểm đó, những ai có hàm răng đen bóng, đều sẽ được gọi là đẹp, còn những ai để răng trắng được cho là người bất chính, bị người đời cười chê.

Ngày nay, hình ảnh những người bà, người mẹ với hàm răng đen óng ả chỉ còn là hình ảnh đẹp trong quá khứ. Những thế hệ nhuộm răng đen đến ngày nay cũng ra đi gần hết. Tuy nhiên đó phong tục này vẫn là một phần thể hiện đời sống tinh thần, văn hóa của người Việt xưa. Trong chuyên mục văn hóa Việt Nam hôm nay, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về phong tục đặc biệt này.

Nguồn gốc của tục nhuộm răng đen trong văn hóa người Việt

Có nhiều người cho rằng, tục nhuộm răng đen của người Việt xuất phát từ thói quen ăn trầu. Bởi khi nhai trầu nhiều sẽ khiến hàm răng người phụ nữ bị ố. Do đó, việc nhuộm đen tạo nên vẻ thẩm mỹ duyên dáng cho hàm răng.

Hình ảnh các cụ, các bà với hàm răng được nhuộm đen
Nét đẹp duyên dáng của người phụ nữ Việt với hàm răng đen óng ả

Bên cạnh đó, quan điểm của người Việt xưa cho rằng, răng đen là một trong những yếu tố nói lên nhan sắc của người phụ nữ. “Da trắng, răng đen” tạo sự tương phản cao thu hút ánh nhìn, tâm hồn của các tràng trai. Người con gái có dung nhan mà răng không đen nhánh thì nhan sắc cũng giảm nửa phầm. Vì vậy, dù ăn trầu hay không ăn thì tất cả các cô gái đều nhuộm răng đen. Đặc biệt khi đến tuổi 16, 17  đều phải nhuộm răng nếu không sẽ bị cộng đồng tẩy chay. Bởi, tục nhuộm răng đen đã trở thành luật lệ phổ biến trong dân chúng, không một ai có thể cưỡng lại, những dịp lễ, tết hay lễ cưới nếu không nhuộm răng đen sẽ không được vào tham dự.

Được biết, tục nhuộm răng đen chỉ áp dụng rộng rãi ở miền Trung và miền Bắc. Trong đó, Kinh đô Huế được coi là nơi cực thịnh của nghệ thuật nhuộm răng. Tuy nhiên, đến đầu thế kỷ XX, ở các thành thị lớn của Việt Nam, tục ăn trầu và nhuộm răng suy yếu, dần dần theo thời gian phong tục cũng biến mất.

Kỹ thuật nhuộm răng

Thuốc dùng để nhuộm bao gồm các thành phần chủ yếu như: Bột nhựa cánh kiến; nước cốt chanh; phèn đen; nhựa gáo dừa.

Một ngày trước khi nhuộm phải ngậm chanh, súc miệng bằng rượu trắng, để men răng “mềm”. Thời gian này là một thử thách lớn vì nước cốt chanh sẽ làm sưng hết các bộ phận của miệng và răng. Thuốc nhuộm được pha từ bột cánh kiến và nước cốt chanh tạo thành một hỗn hợp sệt. Sau đó trét (trát) lên lá dừa hoặc cau rồi áp lên răng. 

Cách nhuộm răng đen ngày xưa
Minh họa hình ảnh nhuộm răng đen ngày xưa

Công đoạn này thường được thực hiện sau buổi cơm chiều, nửa đêm sẽ được thay bằng một miếng khác, tương tự. Hôm sau người “thầy” nhuộm sẽ gỡ miếng nhựa sơn ra; người nhuộm phải súc sạch miệng bằng nước mắm hoặc nước dưa chua. Trong khi đắp sơn tuyệt đối không được mở miệng. Tuần tự việc thay lớp thuốc nhuộm diễn ra 2 lần trong ngày, kéo dài trong 7 ngày liên tục. Trong những ngày này, người được nhuộm chỉ nuốt trọng (trửng) thức ăn. 

Khi răng có màu đỏ giống màu cánh kiến thì được bôi một hỗn hợp dung dịch khác bao gồm: phèn đen và nhựa cánh kiến. Hỗn hợp được phết trong vòng 2 ngày. Cuối cùng là cố định răng bằng nhựa gáo dừa, tác dụng của loại nhựa này nhằm tạo lớp men phủ trên thân răng. Để giữ răng luôn đen bóng, hàng năm phải phủ lên lớp như gáo dừa này.

Trả lời