Hội Lim lễ hội lớn nhất của người Bắc Ninh

Văn hóa Việt Nam

Hội Lim là một trong những lễ hội lớn của Bắc Ninh. Nó thể hiện một cách sâu sắc và độc đáo nét văn hóa nghệ thuật và tín ngưỡng tâm linh của người Kinh Bắc. Cứ vào ngày 13 tháng giêng hàng năm là người dân ở khắp mọi nơi nô nức trở về Bắc Ninh để tham gia lễ hội. 

Trong hội Lim nổi tiếng nhất là màn quan họ giao duyên của các Liền anh, Liền Chị. Bên cạnh đó cũng không thể thiếu những trò chơi dân gian, mang đậm nét đẹp của người dân Việt. Để có thể khám phá nét đẹp văn hóa trong Hội Lim, mời bạn cùng chúng tôi theo dõi nội dung sau.

Tìm hiểu nguồn gốc ra đời của Hội Lim

Dân gian truyền tai nhau rất nhiều nguồn gốc hình thành của của Hội Lim. Trong đó có giả thuyết căn cứ vào truyền thuyết Trương Chi – Mỵ Nương được nhiều người tin tưởng nhất. Trong giả thuyết này, hội Lim có nguồn gốc từ hội chùa, hội hát, gắn liền với tiếng hát của chàng Trương Chi. Dòng Tiêu Tương chính là dấu tích một thời vang vọng tiếng hát Trương Chi, làm đắm say lòng nàng Mỵ Nương xinh đẹp.

Tìm hiểu quy mô, lịch sử Hội Lim

Hội Lim có bề dày lịch sử lâu đời, và phát triển tới quy mô hội hàng tổng Nội Duệ. Trên cơ sở lễ hội truyền thống của các làng trong tổng Nội Duệ, hội diễn ra với nhiều nghi lễ rước, tế lễ và các hoạt động nghệ thuật dân gian hết sức phong phú. Tại đây, người dân tham gia các hoạt động ca hát như: hát trống quân; hát chèo; ca trù; hát tuồng; hát quan họ…, 

Hát quan họ tại Hội Lim
Hát quan họ là tiết mục không thể bỏ lỡ khi đến với Hội Lim

Quận công Đỗ Nguyên Thụy là người có công hiến nhiều ruộng vườn và tiền của cho tổng Nội Duệ. Trùng tu đình chùa, mở mang hội hè, gìn giữ thuần phong mỹ tục.

40 năm sau, vào nửa sau thế kỷ XVIII, tướng công Nguyễn Đình Diễn, cũng là người Đình Cả, lại tiếp tục công cuộc phát triển và đổi mới hội Lim. Ông cấp ruộng và tiền cho hàng tổng để chuyển hội hàng tổng từ mùa thu tháng Tám sang hẳn mùa xuân tháng Giêng. Ông cũng mua nửa quả núi Hồng Vân (tức núi Lim ngày nay) để xây lăng mộ của mình trên đỉnh núi.

Ngày hội này được duy trì trong suốt thế kỷ XIX và nửa đầu thế kỷ XX. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, hội không được tổ chức trong vài thập kỷ. Cho đến tận những năm sau đổi mới, hội mới được tiếp tục diễn ra. Ngày nay, hội được ấn định tổ chức vào ngày 13 tháng Giêng âm lịch hàng năm.

Không gian tổ chức lễ hội của Hội Lim

Không gian lễ hội lấy đồi Lim làm trung tâm. Tại đây có chùa Lim – nơi thờ ông Hiếu Trung Hầu. Ông là người sáng lập ra tục hát quan họ. Hội  diễn ra tại 3 địa phương bao quanh đồi Lim là: xã Nội Duệ, xã Liên Bão và thị trấn Lim. Hội Lim thường được kéo dài từ ngày 12 đến 14 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Trong đó ngày 13 là chính hội với nhiều hoạt động phong phú. Do được mở rộng cả về diện tích lẫn quy mô nên lễ hội lớn này được người dân đánh giá là tổ chức công phu, hoành tráng.

Người dân từ khắp nơi đến để tham gia Hội Lim
Không gian tổ chức lễ hội nhộn nhịp đông vui tại Hội Lim

Phần Lễ trang trọng với nhiều nghi thức đặc biệt

Hội Lim được mở đầu bằng lễ rước. Đông đảo người dân tham gia đoàn rước và mặc những bộ lễ phục ngày xưa, sặc sỡ sắc màu. Vào ngày 13 tháng Giêng, các nghi thức rước, tế lễ, dâng hương, cúng bái được diễn ra. Toàn thể quan viên, hương lão của các làng xã thuộc tổng Nội Duệ tập trung đông đủ tại lăng Hồng Vân để tế lễ hậu thần. Tương truyền rằng: Trong khi tế phải thực hiện nghi thức hát quan họ thờ thần. Để nghi thức này được diễn ra, nam và nữ của tổng Nội Duệ đứng thành hàng trước cửa lăng và hát vọng vào trong. 

Phần Hội hấp dẫn với nhiều trò chơi dân gian

Ngoài phần lễ, hội còn tổ chức vô số trò chơi dân gian như đấu võ; đấu vật; đấu cờ; đu tiên; thi dệt cửi; nấu cơm… Và đặc sắc, đáng mong chờ hơn cả là phần hát hội.

Nhờ nếp xưa để lại, nếp sinh hoạt văn hóa Quan họ – loại hình dân ca đã trở thành tài sản văn hóa chung của dân tộc – luôn cuốn hút hơn cả. Hát Quan họ diễn ra từ ngày 12 tháng Giêng tại Lim (sân chùa Hồng Ân và các trại Quan họ). Ngoài ra, các địa điểm khác cũng diễn ra tục hát quan họ là Cửa đình; cửa chùa Lũng Giang; Lũng Sơn; Duệ Đông (thị trấn Lim) Đình Cả; Lộ Bao; Duệ Khánh (Nội Duệ); Hoài Thượng; Hoài Trung; Hoài Thị (Liên Bão).

Hội Quan họ diễn ra ở trong nhà, trên sân đình, trước cửa chùa hay trên những chiếc thuyền thúng giữa ao, hồ. Đến hẹn lại lên, các liền anh khăn xếp áo the chỉnh tề, còn các liền chị áo mớ ba mớ bảy, đầu đội nón thúng quai thao để gặp gỡ, đón tiếp nhau. Với làn điệu dân ca thân tình, nồng hậu, tinh tế và lịch lãm theo lề lối của người Quan họ, họ bày tỏ tình yêu trai gái với đầy đủ trạng thái, cung bậc trong mối giao cảm giữa nam và nữ, giữa con người với vạn vật. Qua đó, họ thể hiện khát vọng vươn tới cuộc sống với sự thủy chung, sắt son một lòng. 

Du khách đến Hội Lim được thưởng thức những bài hát quan họ độc đáo
Các liền chị đang gửi tới du khách những làn điệu hát quan họ Bắc Ninh thắm đượm tình người

Tổng kết

Hàng năm, cứ đến ngày 13 tháng Giêng, người dân địa phương hay du khách khắp nơi lại nô nức rủ nhau đi dự Hội Lim. Tại đây, người ta được đắm chìm trong không khí hội hè. Người dân mọi miền được nghe những lời ca quan họ và xem tục kết chạ, kết bạn. Không chỉ thu hút du khách trong nước, hội còn được nhiều du khách nước ngoài lui tới. Và trở thành một trong những lễ hội nổi tiếng của vùng Bắc Kỳ.

Hội Lim là một lễ hội truyền thống chắc chắn những người yêu thích du lịch hay cả những người yêu nét đẹp văn hóa dân tộc cũng nên trải nghiệm. Những áo mớ bảy mớ ba, nón ba tầm, quai thao, dải yếm lụa sồi, những ô lục soạn, khăn đóng, áo cặp the hoa gấm… như ẩn chứa cả sức sống mùa xuân của con người và tạo vật. Cách các ông, các bà tổ chức hội Lim cũng thật đặc biêt. Mỗi biểu tượng, cử chỉ như mang trong mình thứ gì đó tinh tế lạ thường của người kinh Bắc. Bởi vậy, chẳng phải ngẫu nhiên mà Quan họ trở thành văn hóa phi vật thể, nét văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Trả lời